ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH: SỐNG CHẬM HƠN VỚI VĂN HÓA BẢN ĐỊA NAM BỘ

Đời sống đương đại luôn vận hành với áp lực phải nhanh hơn, tiện lợi hơn. Thế nhưng, với nhiều bạn trẻ, ý niệm “sống” được định nghĩa một cách chậm rãi và đầy khiêm tốn. Với hai bạn trẻ Nạc và Nai (kênh Đủ Lông Đủ Cánh), cuộc sống là những ngày được xách máy quay đi về miền Tây Nam bộ, nơi có những dòng sông chầm chậm trôi, con người chân chất và có những kho báu di sản văn hóa độc đáo. Ở đó, họ chọn khâu lại những đứt gãy của thời gian và lưu giữ những nét đẹp ở tầng sâu nhất của đất và người.

Những thước phim “bảo tồn”

Nếu miền Tây trong tâm thức nhiều người là những cánh đồng lúa xanh ngát dưới ánh nắng rực rỡ, thì qua ống kính của Đủ Lông Đủ Cánh, vùng đất này hiện lên với vẻ đẹp của sự trầm mặc, pha chút huyền bí. Một miền Tây của những mảng đổ bóng có chiều sâu, của ánh sáng kịch nghệ và những lao động thường nhật được khắc họa một cách đầy điện ảnh, như một vũ điệu nhuốm màu thời gian.

Giữa chiều quê tĩnh mịch, tiếng khung dệt lách cách ở làng chiếu Định Yên (tỉnh Đồng Tháp) vang lên như một bản tình ca cô độc nhưng đầy kiêu hãnh. Những sợi lác rực rỡ sắc xanh, đỏ, tím, vàng rũ xuống dưới ánh sáng xiên khoai của buổi hoàng hôn. Không còn là những chất liệu thô mộc, chúng cũng hiện như một tác phẩm nghệ thuật độc đáo.

Đến nghề đóng ghe xuồng tại rạch Bà Đài, Nạc và Nai tiếp tục “giải phẫu” vẻ đẹp ấy với những góc máy có bố cục và ánh sáng gói trọn niềm tự hào về những giá trị truyền thống. Để thấy, mỗi chiếc ghe xuồng thành hình là quá trình tôi luyện của kinh nghiệm, đôi tay khéo léo, những giọt mồ hôi, cùng trái tim chân chất của người nghệ nhân.

Hay chiếc khăn rằn Nam Bộ ở làng nghề trăm tuổi Long Khánh, qua góc máy của Đủ Lông Đủ Cánh, chiếc khăn không chỉ mang dáng dấp của một vật dụng bình dị như nó vốn là, mà còn như một chứng nhân đã đi cùng chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từng công đoạn như “hồ chỉ” (quá trình ngâm và nhuộm sợi chỉ) bằng gạo xay, phơi nắng để chỉ săn lại, chỉ lên khuôn rồi mắc cửi, tạo thành tấm khăn caro đều đặn… đều được ghi lại một cách chậm rãi. Chiếc khăn vốn từng theo cha ra đồng, theo má đi chợ, từng là che nắng che sương cho những phận người gan góc, nay được nâng niu và ghi lại như một báu vật.

Cái đẹp trong những thước phim của Nạc và Nai không đến từ những điều bóng bẩy được sắp đặt sẵn, mà được thổi hồn bởi những điều mộc mạc và chân phương nhất của đất và người, những điều sắp sửa bị bỏ quên bên dòng thời gian. Nhưng đâu đó, trên nhịp chảy ấy, vẫn có những người trẻ như Nạc và Nai, những người sẵn sàng đổi hàng tuần liền chỉ để đợi một vệt nắng đẹp bên sông, để ghi lại từng cái chớp mắt, giọt mồ hôi và những vết chai sần trên đôi tay người nghệ nhân truyền thống. Chính sự kiên nhẫn ấy, đã lưu giữ và nâng tầm những giá trị văn hóa thô mộc của vùng đất Nam Bộ đến những không gian nghệ thuật đẹp đẽ, có chiều sâu.

Trong một thế giới mà mọi thứ đều có thể mua được bằng một cú click chuột, những trải nghiệm chạm vào phần  sâu nhất của con người bỗng trở thành những “xa xỉ phẩm” hiếm có, khó tìm. Sự tiện lợi và tốc độ phát triển quá nhanh của xã hội hiện đại như một “con dao hai lưỡi” có thể tước đi của con người khả năng cảm nhận cái đẹp chậm và sâu.

Chính vì vậy, những câu chuyện được kể qua góc máy điện ảnh của Đủ Lông Đủ Cánh không đơn thuần là những thước phim thông thường. Đó là hành trình tái định nghĩa về sự xa xỉ. Nhiều người tìm đến kênh của Nạc và Nai không phải để tìm kiếm những điểm đến sang trọng hay hào nhoáng, mà để thưởng thức thứ “xa xỉ phẩm” mang hơi thở của thời gian và sự tự do. Ở đó, người ta bắt gặp hai người trẻ chấp nhận từ bỏ những tiện nghi phố thị để đổi lấy một chiều thảnh thơi nằm nghe gió thổi trên cánh đồng, hay nếm giọt thốt nốt ngọt lành vừa hạ xuống từ ngọn cây cao… Cuộc sống qua lăng kính của họ không phải là một cuộc đua xem ai về nhất, mà là quyển nhật ký hành trình ghi lại từng khoảnh khắc mình đã thực sự sống. Từng thước phim của Nạc và Nai còn như một lời nhắc nhớ mỗi người hãy cất bước đi và để đôi chân được chạm vào đất bùn phù sa, để thấy những “di sản” độc bản cần được lưu giữ của quê hương. Sự thảnh thơi giữa bộn bề và tinh thần tự tại “bay khắp thế gian” của hai nhà làm phim trẻ chính là tuyên ngôn cho một giá trị sống không được đong bằng vật chất, mà bằng những ký ức vô giá có thể lưu giữ lại cho cuộc đời.

Khi câu chuyện văn hóa bản địa được kể bằng tư duy điện ảnh có chiều sâu, những “trầm tích” quá khứ được khơi gợi bằng ngôn ngữ hiện đại. Những thước phim khiến người ta tự vấn, liệu còn điều gì đắt giá hơn một khoảnh khắc được đứng yên giữa cánh đồng bát ngát, được nhìn khói bếp quyện vào hoàng hôn và thấy lòng mình thảnh thơi sau những dặm dài tìm mình trong cuộc sống?