100 đốt – Hành trình “lớn lên từ làng”

Chiếc chiếu từng là tâm hồn của biết bao nếp nhà Việt, nơi gói ghém cho từng giấc ngủ, bữa cơm ấm cúng và ký ức của nhiều thế hệ. Thế nhưng, trong nhịp sống hiện đại, đồ thủ công dần lùi bước, những làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ vắng bóng. Giữa dòng chảy ấy, 100 Đốt ra đời với mong muốn mang đến chiếc chiếu một đời sống mới. Đó cũng là hành trình mà nhà sáng lập Nguyễn Huỳnh theo đuổi: để những giá trị làng nghề tiếp tục được nhìn thấy, sử dụng và đồng hành cùng thế hệ hôm nay.

Từ miền ký ức làng nghề đến ngôn ngữ thiết kế

Nguyễn Huỳnh (sinh năm 1996), tốt nghiệp ngành Kiến trúc tại Đại học Văn Lang, là nhà sáng lập thương hiệu 100 Đốt. Trước đó, anh cũng từng được biết đến với chuỗi Cà phê Ống, nơi những chiếc cốc làm từ ống tre trở thành dấu ấn riêng. Lớn lên tại Tân Châu (tỉnh An Giang), vùng đất nổi tiếng với nghề dệt chiếu từ cỏ Uzu, anh chứng kiến hình ảnh chiếc chiếu hiện diện trong đời sống của hầu hết các gia đình rồi dần biến mất khi nhịp sống thay đổi.

Với Huỳnh, điều đáng tiếc không chỉ là một sản phẩm không còn được sử dụng, mà là cả những ký ức, kỹ nghệ và câu chuyện văn hóa đứng trước nguy cơ bị lãng quên. “Tôi tiếc những ký ức gắn liền với chiếu có thể bị lãng quên nên mong muốn đưa chất liệu này trở lại trong một hình thức mới, hiện đại và tiện dụng hơn”, anh chia sẻ. Ý tưởng ấy trở thành điểm khởi đầu của 100 Đốt – thương hiệu lấy cảm hứng từ câu chuyện dân gian Cây tre trăm đốt. Nếu cây tre tượng trưng cho sức sống và sự tiếp nối, thì thương hiệu 100 đốt mong muốn trở thành cầu nối giữa làng nghề truyền thống và đời sống đương đại. 

“Lớn lên” từ chất liệu quê nhà

Hành trình của thương hiệu bắt đầu từ các làng chiếu tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long như Định Yên (Đồng Tháp) và Tân Châu (An Giang). Thay vì là vật dụng trải sàn hay nằm, chiếu trở thành chất liệu cho những chiếc túi mang phom dáng hiện đại, công năng rõ ràng và phù hợp với nhịp sống thành thị. “Lớn lên từ làng” vì thế không chỉ là câu định vị của thương hiệu, mà còn là cách 100 đốt giữ lại vẻ đẹp của kỹ thuật đan thủ công, sắc độ tự nhiên và câu chuyện của làng nghề trong một ngôn ngữ thiết kế mới. Quá trình ấy không hề đơn giản. Từ những ngày đầu, Huỳnh dành nhiều thời gian trò chuyện và đồng hành cùng các nghệ nhân để hiểu đặc tính của chất liệu. 

Chiếu có độ cứng, dễ gãy nếu xử lý không đúng kỹ thuật, đồng thời đòi hỏi quy trình gia công hoàn toàn khác so với các chất liệu thông thường. Vì vậy, anh cùng đội ngũ phải mất nhiều thời gian học hỏi từ những người thợ, liên tục thử nghiệm, điều chỉnh và làm lại để tìm được điểm cân bằng giữa tính thẩm mỹ và khả năng gia công. Không chỉ giải quyết bài toán kỹ thuật, đội ngũ còn thử nghiệm nhiều phương án về màu sắc, kết cấu và phom dáng nhằm tạo ra những sản phẩm vừa mang tinh thần thời trang, vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng hằng ngày. Những băn khoăn ban đầu từ gia đình, bạn bè hay đối tác về độ bền và cách bảo quản cũng trở thành động lực để họ tiếp tục cải tiến, hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Túi chiếu bước vào tủ đồ thành thị

Điểm thú vị trong các thiết kế của 100 Đốt nằm ở cách thương hiệu giữ nguyên vẻ đẹp của chất liệu nhưng thay đổi hoàn toàn cách người dùng nhìn nhận về nó. Bề mặt chiếu với những đường đan đặc trưng trở thành điểm nhấn thị giác, kết hợp cùng phom túi tối giản, quai xách, dây đeo, khóa kéo và các chi tiết da PU Slip. Nhờ đó, chất liệu vốn gắn với ký ức nông thôn lại hiện diện tự nhiên trong tủ đồ của người trẻ thành thị. Thiết kế theo tinh thần unisex cũng giúp chiếc túi vượt khỏi hình ảnh nữ tính vốn thường gắn với phụ kiện cói, trở thành lựa chọn phù hợp cho cả nam và nữ.

Có lẽ điều khiến 100 đốt xem là thành công lớn nhất không nằm ở doanh số hay việc các thiết kế xuất hiện tại những sự kiện như Eco Fair by Aeon Mall, Vietnam Design Fashion Week hay Aquafina Vietnam International Fashion Week mà là cách người trẻ đón nhận những sản phẩm mang chất liệu truyền thống bằng một tâm thế cởi mở. Thay vì xem chiếu, cói hay các chất liệu làng nghề chỉ thuộc về ký ức hoặc những món quà lưu niệm, họ sẵn sàng đưa chúng vào đời sống hằng ngày như một lựa chọn thời trang. Sự đón nhận ấy cho thấy các giá trị thủ công Việt Nam hoàn toàn có thể tìm được chỗ đứng trong nhịp sống đương đại, miễn là được tiếp cận bằng một ngôn ngữ thiết kế mới, gần gũi và phù hợp với thế hệ hôm nay.

Mở rộng hành trình từ những làng nghề Việt

Lựa chọn chất liệu từ chiếu chỉ là điểm khởi đầu trong hành trình của 100 Đốt. Trong định hướng dài hạn, thương hiệu sẽ mở rộng sang nhiều dòng sản phẩm ứng dụng và thời trang. Gốm Bát Tràng, gốm Bàu Trúc, lụa Vạn Phúc, thổ cẩm Mỹ Nghiệp cùng nhiều làng nghề trong hệ sinh thái OCOP đang được nghiên cứu như những nguồn cảm hứng cho các bộ sưu tập tiếp theo. Đó không đơn thuần là kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm, mà là nỗ lực xây dựng hệ sinh thái thiết kế dựa trên kho tàng vật liệu và kỹ nghệ bản địa. Mỗi làng nghề đều sở hữu một ngôn ngữ riêng: cấu trúc của sợi, sắc màu của đất, độ óng của lụa hay những dấu vết không thể lặp lại từ bàn tay người thợ. Khi những giá trị ấy được nghiên cứu và tái cấu trúc bằng tư duy thiết kế đương đại, thủ công Việt có thể vượt khỏi định kiến về quà lưu niệm để trở thành một phần của thời trang và phong cách sống. 

Với 100 đốt, mỗi sản phẩm không chỉ dừng lại ở chức năng của một món phụ kiện. Đó còn là cách kể lại câu chuyện văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ của hôm nay, để những chất liệu từng gắn với ký ức quê nhà tiếp tục hiện diện trong đời sống mới. “Lớn lên từ làng” vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng 100 Đốt. Đó còn là hành trình của những giá trị truyền thống khi được trao thêm cơ hội để thích nghi, chuyển mình và đồng hành cùng thế hệ mới. Bởi đôi khi, để di sản đi được thật xa, điều cần thiết không phải giữ nguyên hình hài cũ, mà là trao cho nó một đời sống mới.